Nieuwe leerweg

In 2024 worden de gemengde leerweg en de theoretische leerweg samengevoegd tot één nieuwe leerweg. Alle leerlingen in deze nieuwe leerweg volgen dan, naast avo-vakken, een praktijkgericht programma. De komende jaren wordt de invoering van de nieuwe leerweg voorbereid en wordt er een naam voor deze leerweg gekozen.

Doel

Doel van de nieuwe leerweg is leerlingen optimaal voor te bereiden op doorstroom naar mbo-4 opleidingen of havo. Door in de nieuwe leerweg, door middel van een praktijkgericht programma, kennis te maken met de wereld van arbeid en beroep krijgen leerlingen de mogelijkheid hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen en op basis van ervaringen gefundeerde keuzes te maken. Uiteraard worden ze bij het maken van deze keuzes begeleid door middel van een LOB-programma, dat onderdeel is van het praktijkgerichte programma. Met het praktijkgerichte programma ontwikkelen leerlingen daarnaast algemene en praktische vaardigheden, als samenwerken, plannen, organiseren, onderzoeken en presenteren, waarmee ze goed voorbereid worden op doorstroom naar een opleiding op mbo-4-niveau of havo.

Praktijkgericht programma

Een praktijkgericht programma maakt onlosmakelijk deel uit van de nieuwe leerweg. Alle leerlingen moeten een praktijkgericht programma volgen en afsluiten. Het praktijkgerichte programma is gericht op het uitvoeren van praktische en realistische opdrachten binnen en buiten de school. In alle gevallen is er betrokkenheid van buiten de school (bedrijfsleven, instellingen, overheden, vervolgonderwijs). Om deze opdrachten te verwerven moeten scholen die de nieuwe leerweg aanbieden in de regio samenwerken met het bedrijfsleven en het mbo. Een praktijkgericht programma is handelingsgericht beschreven. Leerlingen die onderwijs volgen op basis van een praktijkgericht programma voeren dus actief werkzaamheden en praktische opdrachten uit, ze ‘doen’.

Pilot

Eind 2020 zijn 136 scholen van start gegaan met de pilot praktijkgerichte programma’s. In deze pilot proberen docenten, met hun leerlingen, per school, één praktijkgericht programma uit. De pilotscholen wordt gevraagd te reflecteren op de programma’s en suggesties voor verbetering aan te dragen.

De pilot is bedoeld om in de praktijk te onderzoeken wat werkt en wat niet, hoe de nieuwe leerweg en het praktijkgericht programma het beste ingericht kunnen worden en wat scholen en leerlingen nodig hebben. Gedurende de pilot kan de inhoud van de programma’s veranderen en kan ook het aantal programma’s veranderen.

Licentievrije en licentiegebonden programma’s

Er wordt, in de pilot, onderscheid gemaakt tussen licentievrije programma’s, die door elke school aangeboden mogen worden, en licentiegebonden programma’s. De laatste programma’s mogen alleen aangeboden worden door scholen die daarvoor een licentie hebben.

In de pilot gaan de pilotscholen van start met 5 licentievrije programma’s. Dat zijn:

  • Praktijkgerichte programma Dienstverlening en Producten
  • Praktijkgerichte programma Economie en Ondernemen
  • Praktijkgerichte programma Informatietechnologie
  • Praktijkgerichte programma Technologie en Toepassing
  • Praktijkgerichte programma Zorg en Welzijn

De licentiegebonden programma’s die uitgeprobeerd worden zijn:

  • Bouwen, Wonen en Interieur
  • Groen
  • Horeca, Bakkerij en Recreatie
  • Maritiem en Techniek (dit programma loopt gedurende de pilot een eigen traject)
  • Media, Vormgeving en ICT
  • Mobiliteit en Transport
  • Produceren, Installeren en Energie

De namen van alle programma’s kunnen op basis van de ervaringen tijdens de pilot veranderen, evenals de inhoud van de programma’s en het aantal programma’s.
De praktijkgerichte programma’s worden door SLO ontwikkeld op basis van een kader. De praktijkgerichte programma’s bieden elk veel keuzemogelijkheden voor leerlingen om in verschillende werkvelden (regionaal ingekleurde) opdrachten uit te voeren. Het aantal klokuren waarop de praktijkgericht programma’s worden ontwikkeld is 320 uur. Het is aan de scholen zelf hoeveel onderwijstijd ze hieraan besteden.

Wie werken er mee aan de nieuwe leerweg?

De praktijkgerichte programma’s worden ontwikkeld door SLO in samenwerking met vmbo-docenten, vertegenwoordigers van mbo, havo en bedrijfsleven. Een klankbordgroep schoolleiders denkt mee over de inrichting van de nieuwe leerweg, samen met de VO-raad, de MBO Raad, SPV, Platform-TL, VNO-NCW/MKB Nederland, Havoplatform en SLO. Projectleiding van de nieuwe leerweg ligt bij OCW.

Afsluiting van praktijkgerichte programma’s

Gedurende de pilot worden de praktijkgerichte programma’s afgesloten met een schoolexamen en niet met een centraal examen. Hierdoor is er ruimte voor scholen voor een regionale inkleuring. De pilot moet uitwijzen of deze manier van afsluiten werkt en leidt tot de beheersing van vergelijkbare kennis en vaardigheden bij leerlingen. Gedurende de pilot wordt besloten op welke manier de praktijkgerichte programma’s afgesloten worden als ze echt ingevoerd zijn.
De concept examenprogramma’s praktijkgerichte programma’s zijn sinds juni 2021 beschikbaar.

Een toelichting op de concept examenprogramma’s kunt u terugkijken in de webinars van 17 juni 2021.

Profielen in de nieuwe leerweg

Het samenvoegen van de gl en de tl, met elk een andere profielstructuur, maakt een herclustering van de profielen en de daarbij behorende vakken noodzakelijk. Bij een herclustering wordt rekening gehouden met de aansluiting vanuit de profielen van de basis- en kaderberoepsgerichte leerwegen, de profielen van de havo en de aansluiting op het mbo.

Vakkenpakket van leerlingen

De nieuwe leerweg start in leerjaar 3 van het vmbo. Eerder starten (in leerjaar 1 of 2) mag, maar er mogen niet eerder cijfers gegeven worden die meetellen voor het examen van leerlingen. In leerjaar 3 volgen alle leerlingen een praktijkgericht programma en 11 theoretische vakken, zoals Nederlands, Engels, aardrijkskunde, wiskunde, enz.
Aan het eind van leerjaar 3 kiest de leerling een vakkenpakket waarin hij examen doet. Dat vakkenpakket bestaat in elk geval uit Nederlands, Engels, een praktijkgericht programma en de verplichte vakken (LO, maatschappijleer en kunst) aangevuld met ten minste 3 theoretische vakken.
In de loop van de pilot wordt bepaald of, en zo ja welke theoretische vakken gekoppeld worden aan de verschillende praktijkgerichte programma’s.

Doorstroom naar mbo of havo

Vanuit de nieuwe leerweg kunnen leerlingen doorstromen naar een mbo-4 opleiding of naar de havo. Om doorstroomrecht te hebben tot de havo moeten leerlingen, naast de verplichte theoretische vakken en het praktijkgerichte programma, één extra vak volgen en afsluiten.
Leerlingen die naar een technische opleiding op het mbo door willen stromen moeten examen doen in wiskunde of nask1.

Tijdlijn

  • December 2020: start pilot
  • Mei 2021: eerste concept examenprogramma’s voor de licentievrije programma’s
  • Augustus 2021: start leerjaar 3 van licentievrije programma’s op pilotscholen
  • Gedurende het schooljaar 2021-2022: eerste concept examenprogramma’s licentiegebonden programma’s
  • Augustus 2022:
    – Start leerjaar 4 licentievrije programma’s
    – Start pilot leerjaar 3 licentiegebonden programma’s
    – Start tweede cohort leerlingen leerjaar 3 licentievrije programma’s
  • Augustus 2021 – augustus 2023: bijstelling examenprogramma’s op basis van ervaringen pilotscholen
  • Mei 2023: eerste examens licentievrije programma’s
  • Mei 2024: tweede examens licentievrije programma’s
  • Mei 2024: eerste examens licentiegebonden programma’s
  • Augustus 2024: invoering nieuwe leerweg met praktijkgerichte programma’s op alle scholen

Nu al starten als niet-pilotschool?

Als u geen pilotschool bent mag u praktijkgerichte programma’s als extra curriculair vak aanbieden. Het behaalde cijfer telt dan niet mee in de uitslagbepaling en in het doorstroomrecht naar de havo.
U kunt zich baseren op de concept examenprogramma’s die vanaf mei 2021 beschikbaar zijn.
Wilt u nog niet met leerlingen starten dan kunt u:

  • een visie voor uw school ontwikkelen op de nieuwe leerweg;
  • samenwerking zoeken met het regionaal bedrijfsleven, bijv. door u aan te sluiten bij een bedrijvenkring;
  • samenwerking zoeken met het mbo waar naar uw leerlingen doorstromen;
  • in doorstroomdiagrammen uitzoeken naar welke opleidingen leerlingen doorstromen;
  • onderzoeken welke praktijkgerichte programma’s passen bij uw school en uw regio;
  • bijscholing volgen zoals deze wordt aangeboden op www.bijscholingvmbo.nl/nl.

Bijscholing

Op Bijscholing VMBO staat een scholingsaanbod voor scholen die zich willen voorbereiden op de komst van de nieuwe leerweg. Naast een algemeen aanbod, bestaande uit basis- en verdiepingsmodulen, staat er op de website een zelfevaluatietool (Word) (Excel) (Pdf), op basis waarvan u als school kunt bepalen aan welke bijscholing u behoefte heeft. Inschrijven voor een scholing kan via de website. Aan scholingen zijn geringe kosten verbonden.

Vragen?

Kijk op de FAQ’s. Staat uw vraag er niet bij stuur dan een mail via het contactformulier.