Nieuwe leerweg

Theoretisch leren met een praktijkgerichte component

De aansluiting vanuit de gemengde (gl) en theoretische leerwegen (tl) op het vervolgonderwijs, het mbo en het havo, kan en moet beter. Leerlingen, het bedrijfsleven en vervolgopleidingen hebben baat bij een verrijking van het theoretische leren met een praktische component. Samen met het onderwijs werkt het ministerie van OCW aan een nieuwe leerweg in het vmbo met daarin een praktijkgerichte component voor alle leerlingen.

Praktische ervaring in en buiten de school

Het doel van de praktijkgerichte component in de bovenbouw van de nieuwe leerweg is alle leerlingen goed voor te bereiden op zowel de keuze voor vervolgonderwijs als op de daadwerkelijke overstap naar het vervolgonderwijs (mbo of havo). De praktijkgerichte component is een aanvulling op theoretische vakken juist doordat leerlingen praktische ervaring opdoen in en buiten de school. Dit past bij het advies van de VO-raad van 21 januari 2019 over de vormgeving van de praktijkgerichte component.

2019-2020 wordt benut om samen met schoolleiders, bestuurders, decanen en leraren van vmbo-scholen, havo-scholen en mbo-instellingen de hierboven genoemde vaardigheden nader uit te werken.

Technologie & toepassing

Technologie & toepassing is een nieuw schoolexamenvak voor de gemengde en theoretische leerwegen van het vmbo. Het is een vak waarin de praktische leerstijl van leerlingen wordt aangesproken, brede praktische vaardigheden worden ontwikkeld en leerlingen zich tegelijkertijd oriënteren op verschillende beroepsmatige vaardigheden.

Het vak biedt een leerling een kader om binnen de context van de zeven bètawerelden competenties te ontwikkelen, zoals samenwerken, plannen, organiseren, onderzoeken en presenteren. Deze vaardigheden komen goed van pas in het mbo of op het havo en later op de arbeidsmarkt. Loopbaanoriëntatie en -begeleiding vormt een belangrijk onderdeel van het concept examenprogramma Technologie & toepassing.

Technologie & toepassing kan niet als beroepsgericht programma worden aangeboden, het is echter ook geen theorievak. Het kan gezien worden als mix van beiden: een praktijkgericht vak.

Bij Technologie & toepassing zijn leerlingen met levensechte opdrachten van het bedrijfsleven of maatschappelijke instellingen uit de regio bezig, met een variatie in toepassingsvormen van technologie. Technologie is overal, daarom kunnen T&T-opdrachten overal over gaan: gezondheid, sport, energie, handel, voeding, omgeving, duurzaamheid en nog veel meer. Het vak is dan ook niet gebonden aan een specifiek profiel: T&T past bij elk profiel in het vmbo.

Vanuit hun persoonlijke interesse gaan leerlingen op zoek naar nieuwe oplossingen voor bestaande problemen. Om tot een goede uitwerking van hun idee te komen, lopen de meeste jongeren tijdens het vak ook stages bij een bedrijf of bij een mbo-opleiding.

Leerlingen ontdekken bij Technologie & toepassing wat de werelden van technologie inhouden, ontwikkelen hun 21-eeuwse vaardigheden en oriënteren zich op vervolgstudie en verschillende beroepen.

Door Technologie & toepassing ……

  • zijn leerlingen gemotiveerder.
  • weten leerlingen beter wat ze moeten kiezen.
  • ontstaan er vakoverstijgende projecten.
  • is er meer betrokkenheid vanuit het bedrijfsleven en het vervolgonderwijs.
  • kan werk worden gemaakt van doorlopende leerlijnen en routes.
  • komt er een onderwijsvernieuwing op gang.

Pilot Technologie & toepassing

Het concept examenprogramma wordt momenteel ontwikkeld op pilotscholen. Alleen de scholen in de pilot mogen T&T als schoolexamenvak aanbieden. De scholen hebben een ontheffing van het Ministerie van OCW ontvangen om dit te doen. Andere scholen kunnen het vak Technologie & toepassing extracurriculair geven. De handreiking voor Technologie & toepassing kan scholen steun bieden bij de inrichting van het vak op school. In 2019-2020 maken 36 scholen onderdeel uit van de pilot T&T.

Officieel avo-keuzevak

Met ingang van 1 augustus 2016 is het vak Informatietechnologie een officieel avo-keuzevak in het vrije deel van het onderwijsprogramma voor de gemengde en theoretische leerweg van het vmbo. Leerlingen in deze leerwegen volgen daarmee sinds 2016 de mogelijkheid om in aanraking te komen met informatietechnologie en zich daarbij te oriënteren op het vervolgonderwijs in die richting. Elke school met een gemengde of theoretische leerweg mag dit vak aanbieden.

Informatietechnologie wordt afgesloten met een schoolexamen dat meetelt binnen de zak-slaag regeling. Zowel het examenprogramma als de afsluiting bieden ruimte voor een schooleigen dan wel regionale invulling van het vak.

Ontwikkelen van een eigen aanpak

Een groeiend aantal scholen heeft de afgelopen jaren zelf actie ondernomen om het onderwijs praktischer in te richten en hebben aanvullende onderwijsprogramma’s of een andere aanpak ontwikkeld. Dit doen zij om de motivatie van leerlingen te vergroten en de aansluiting op het vervolgonderwijs te verbeteren. Hier treft u enkele voorbeelden aan ter inspiratie. Heeft u ook een goed voorbeeld? Mail dit dan naar info@sterkberoepsonderwijs.nl.

Image

Op weg naar een nieuwe leerweg: Advies over de praktijkgerichte component

Op 21 januari 2019 is het advies aangeboden aan OCW over de invulling van een praktijkgerichte component in de nieuwe leerweg. De VO-raad, SPV, Platform-TL en SLO onderschrijven een nieuwe leerweg met een praktijkgerichte component. Ook bij het onderwijs zelf en betrokken stakeholders bestaat groot draagvlak voor zo’n nieuwe leerweg, die is bedoeld voor alle leerlingen ongeacht hun doorstroomwensen. In de nieuwe leerweg worden de huidige gemengde leerweg en theoretische leerweg in het vmbo samengevoegd.

Inventarisatie nieuwe leerweg GL/TL

De aansluiting vanuit de gemengde (gl) en theoretische leerwegen (tl) op het vervolgonderwijs, het mbo en het havo, kan beter, vinden veel scholen met een van deze leerwegen. Zij zijn, soms op eigen initiatief, gestart met een meer op de praktijkgericht programma. In het kader van de ontwikkeling van een op de praktijkgerichte component is onderzocht welke uitvoeringsvarianten hiervan al in de praktijk voorkomen en wat kernmerken daarvan zijn. Het verslag van dit onderzoek vormt een van de uitgangspunten voor verdere ontwikkeling van de nieuwe leerweg.

Veelgestelde vragen over de nieuwe leerweg

  • Leerlingen met een vmbo gtl-diploma krijgen straks een wettelijk recht om door te stromen naar het havo wanneer ze eindexamen hebben gedaan in een extra vak. Kan dat ook een praktijkgericht vak zijn?

    Ja, dat kan. Met een praktijkgericht vak krijgen de leerlingen brede vaardigheden mee die toegepast worden in het mbo én in het havo. De voorwaarde van het extra vak zal algemeen worden vormgegeven: alle vakken die onderdeel uitmaken van de uitslagbepaling zijn mogelijk.  Voor doorstroom is het dus niet nodig dat leerlingen eindexamen hebben gedaan in 8 vakken.

  • Wordt de praktijkgerichte component ook verplicht voor leerlingen die naar het havo door willen stromen?

    Ja, de praktijkgerichte component wordt verplicht voor alle leerlingen in de nieuwe leerweg. Bij het vormgeven van de praktijkgerichte component wordt rekening gehouden met het verbeteren van de aansluiting met het mbo én het havo.

  • Moeten de tl/mavo-scholen straks verplicht een beroepsgericht programma aanbieden in de nieuwe leerweg?

    Nee. Alle tl/mavo-scholen moeten binnen de nieuwe leerweg een praktijkgerichte component aanbieden. Een praktijkgerichte component is niet per se een beroepsgericht vak. Het kan ook een ander programma zijn.

  • Moeten categoriale mavo’s straks ook de praktijkgerichte component aan gaan bieden?

    Ja, alle leerlingen krijgen straks in de nieuwe leerweg een praktijkgerichte component. Bij het uitwerken van de praktijkgerichte component wordt rekening gehouden met verschillen tussen scholen.

  • Moeten alle gtl-scholen straks T&T gaan aanbieden in de nieuwe leerweg?

    Nee. Een uitgangspunt van de nieuwe leerweg is dat er ruimte is voor verschillen tussen scholen en voor verschillen tussen leerlingen. Binnen grenzen, bepalen scholen welke programma(’s) ze aanbieden en kunnen leerlingen uit dat aanbod kiezen.

Inspiratievoorbeelden over de nieuwe leerweg