Nieuwe leerweg

Theoretisch leren met een praktijkgericht programma

De aansluiting vanuit de gemengde (gl) en theoretische leerwegen (tl) op het vervolgonderwijs, het mbo en het havo, kan en moet beter. Leerlingen, het bedrijfsleven en vervolgopleidingen hebben baat bij een verrijking van het theoretische leren met een praktische component. Samen met het onderwijs werkt het ministerie van OCW aan een nieuwe leerweg in het vmbo met daarin een praktijkgericht programma voor alle leerlingen.

Wat is een praktijkgericht programma?

Het doel van het praktijkgerichte programma in de bovenbouw van de nieuwe leerweg is alle jongeren goed voor te bereiden op zowel de keuze voor vervolgonderwijs als op de overstap naar het vervolgonderwijs (mbo en havo). Het praktijkgerichte programma onderscheidt zich daarbij van theoretische vakken doordat leerlingen praktische ervaring opdoen in en buiten de school. Dit doen ze onder andere door aan de slag te gaan met levensechte opdrachten. In het praktijkgerichte programma wordt de praktische leerstijl van leerlingen aangesproken, de leerlingen ontwikkelen brede praktische vaardigheden en oriënteren op verschillende opleidingen en beroepen.

Afgesproken is dat de beroepsgerichte examenprogramma’s, zoals ze nu aangeboden worden in de gemengde leerweg, een vaste plek krijgen in het curriculum van de nieuwe leerweg en niet doorontwikkeld hoeven te worden. Deze examenprogramma’s mogen ook in de toekomst in de nieuwe leerweg aangeboden worden. Daarnaast wordt komende periode duidelijk welke vakken/programma’s nog meer als praktijkgericht programma mogen worden aangeboden in de nieuwe leerweg. Hiervoor is een kader ontwikkeld.

Kader

Onder begeleiding van de SLO hebben de VO-raad, de Stichting Platforms VMBO (SPV) en het Platform-TL een kader ontwikkeld voor praktijkgerichte programma’s. Het doel van dit kader is antwoord te geven op de vraag waar een praktijkgericht programma aan moet voldoen. Het kader wordt de komende periode gebruikt om te toetsen of vakken/programma’s voldoen aan de eisen voor een praktijkgericht programma.

Na het toetsen zijn er drie mogelijkheden:

  1. Een vak/programma voldoet aan de eisen van het kader. Dit vak/programma krijgt een plek in de pilots nieuwe leerweg;
  2. Een vak/programma voldoet niet aan de eisen van het kader, maar kan na doorontwikkeling wel voldoen. Dit vak/programma wordt doorontwikkeld en krijgt een plek in de pilots nieuwe leerweg;
  3. Een vak/programma voldoet niet en kan na doorontwikkeling ook niet volstaan. Dit vak/programma wordt niet opgenomen in de pilots nieuwe leerweg. Scholen kunnen het betreffende vak/ programma wel blijven aanbieden aan hun leerlingen in het vrije keuzedeel, alleen niet als praktijkgericht programma.

Het concept kader is de afgelopen maanden met meer dan 1000 leraren, schoolleiders en bestuurders uit vmbo, mbo en havo, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en instellingen besproken. Deze input heeft geleid tot aanscherping.

Download het kader

Proces tot aan de zomer van 2020

Onder leiding van SLO worden diverse vakken/programma’s getoetst aan het kader.
Het advies aan OCW over welke van deze vakken/programma’s volstaan of doorontwikkeld kunnen worden tot praktijkgericht programma wordt in het eerste kwartaal van 2020 verwacht. De minister besluit vervolgens met welke vakken/programma’s daadwerkelijk vakvernieuwingstrajecten worden gestart.

Met vakken/programma’s die worden doorontwikkeld starten schooljaar 2020-2021 pilots. Gelet op het feit dat vakvernieuwing voorjaar 2020 wordt gestart krijgen nieuwe pilotscholen de mogelijkheid om schooljaar 2020-2021 een bijdrage te leveren aan de vakvernieuwing. Zij kunnen dit jaar tevens gebruiken om zich voor te bereiden op het geven van het praktijkgerichte programma. Schooljaar 2021-2022 moet dan gestart  worden met leerlingen die het praktijkgerichte programma volgen.

Via deze website wordt het wervingsproces voor pilotscholen bekend gemaakt. Ook wordt dan bekendgemaakt welke (financiële) ondersteuning pilotscholen kunnen verwachten.

Naast vakvernieuwing en pilots zijn er diverse vraagstukken over de nieuwe leerweg die komende tijd aandacht krijgen. Het gaat hierbij onder andere om:

  • Het onderwijsaanbod binnen de nieuwe leerweg (welke praktijkgerichte programma’s mag een school aanbieden);
  • De afsluiting en beoordeling van het praktijkgerichte programma;
  • Het aantal vakken dat in het derde en vierde jaar van de nieuwe leerweg gegeven moet worden en de positie van het praktijkgerichte programma hierin;
  • De positie van de nieuwe leerweg in het stelsel van het voortgezet onderwijs.

In 2020 worden diverse regionale bijeenkomsten sterk beroepsonderwijs georganiseerd. Uiteraard staat de nieuwe leerweg dan ook op de agenda. Wanneer de data bekend zijn kunt u zich via deze website aanmelden. 

Wie denken er mee

De VO-raad, MBO Raad, SPV, Platform-TL, havoplatform, SLO en VNO-NCW en MKB Nederland denken structureel mee in dit traject. Daarnaast is er in 2019 een klankbordgroep van schoolleiders uit het vmbo, mbo en havo gestart. Zij komen vijf a zes keer per jaar samen om OCW van advies te voorzien. In 2020 start er ook een klankbordgroep docenten uit het vmbo, mbo en havo. In 2020 wordt gestart met de werving voor deze klankbordgroep. Informatie zal te zijner tijd via deze website openbaar gemaakt worden.

Technologie & toepassing

Technologie & toepassing is een nieuw schoolexamenvak voor de gemengde en theoretische leerwegen van het vmbo. Het is een vak waarin de praktische leerstijl van leerlingen wordt aangesproken, brede praktische vaardigheden worden ontwikkeld en leerlingen zich tegelijkertijd oriënteren op verschillende beroepsmatige vaardigheden.

Image

De komende maanden worden de volgende vakken aan het kader getoetst:

  • Lichamelijke oefening 2
  • Maatschappijkunde
  • Technologie & toepassing
  • Informatietechnologie vmbo
  • Dienstverlening en producten

Veelgestelde vragen over de nieuwe leerweg

  • Leerlingen met een vmbo gtl-diploma krijgen straks een wettelijk recht om door te stromen naar het havo wanneer ze eindexamen hebben gedaan in een extra vak. Kan dat ook een praktijkgericht vak zijn?

    Ja, dat kan. Met een praktijkgericht vak krijgen de leerlingen brede vaardigheden mee die toegepast worden in het mbo én in het havo. De voorwaarde van het extra vak zal algemeen worden vormgegeven: alle vakken die onderdeel uitmaken van de uitslagbepaling zijn mogelijk.  Voor doorstroom is het dus niet nodig dat leerlingen eindexamen hebben gedaan in 8 vakken.

  • Wordt de praktijkgerichte component ook verplicht voor leerlingen die naar het havo door willen stromen?

    Ja, de praktijkgerichte component wordt verplicht voor alle leerlingen in de nieuwe leerweg. Bij het vormgeven van de praktijkgerichte component wordt rekening gehouden met het verbeteren van de aansluiting met het mbo én het havo.

  • Moeten de tl/mavo-scholen straks verplicht een beroepsgericht programma aanbieden in de nieuwe leerweg?

    Nee. Alle tl/mavo-scholen moeten binnen de nieuwe leerweg een praktijkgerichte component aanbieden. Een praktijkgerichte component is niet per se een beroepsgericht vak. Het kan ook een ander programma zijn.

  • Moeten categoriale mavo’s straks ook de praktijkgerichte component aan gaan bieden?

    Ja, alle leerlingen krijgen straks in de nieuwe leerweg een praktijkgerichte component. Bij het uitwerken van de praktijkgerichte component wordt rekening gehouden met verschillen tussen scholen.

  • Moeten alle gtl-scholen straks T&T gaan aanbieden in de nieuwe leerweg?

    Nee. Een uitgangspunt van de nieuwe leerweg is dat er ruimte is voor verschillen tussen scholen en voor verschillen tussen leerlingen. Binnen grenzen, bepalen scholen welke programma(’s) ze aanbieden en kunnen leerlingen uit dat aanbod kiezen.

Inspiratievoorbeelden over de nieuwe leerweg