Nieuwe leerweg

De komende jaren worden de gemengde leerweg (GL) en de theoretische leerweg (TL) van het vmbo samengevoegd tot één nieuwe leerweg. Binnen deze nieuwe leerweg volgen alle leerlingen een praktijkgericht programma en sluiten dat af. Samen met SLO, de VO-raad, het Platform TL, SPV, de MBO Raad, het Havo-platform en VNO-NCW/MKB Nederland werkt het ministerie van OCW aan deze nieuwe leerweg.

Doel van de nieuwe leerweg is leerlingen optimaal voor te bereiden op een vervolgopleiding in het mbo of het havo, zodat ze een gefundeerde keuze maken voor een vervolgopleiding in een sector die bij hen past. In de nieuwe leerweg volgen alle leerlingen een praktijkgericht programma plus minimaal vijf theoretische vakken (als Nederlands, Engels, wiskunde, enz.).

Pilot nieuwe leerweg

Begin schooljaar 2020/2021 starten 100 scholen met de pilot praktijkgerichte programma’s. Tot de zomervakantie 2021 betreft dit een voorbereidingsjaar, vanaf schooljaar 2021/2022 zullen de praktijkgerichte examenprogramma’s met leerlingen in het derde leerjaar gaan draaien. De pilot duurt tot eind van het schooljaar 2023-2024. In deze periode hebben twee cohorten leerlingen examen gedaan in de praktijkgerichte programma’s.
In 2024 moeten alle vmbo-scholen die nu de GL en/of de TL aanbieden de nieuwe leerweg aan gaan bieden. GL en TL stoppen dan te bestaan.

Naast de 100 nieuwe pilotscholen wordt de huidige pilotgroep Technologie en toepassing (T&T) (36 pilotscholen) opgenomen in de pilots nieuwe leerweg. Daarmee zijn er eind 2020 in totaal 136 scholen die meewerken aan het ontwikkelen van praktijkgerichte programma’s en het vormgeven van de nieuwe leerweg.

Voorlichting
Wilt u meer weten over de Pilot nieuwe leerweg? Bekijk dan het voorlichtingswebinar dat op 27 mei heeft plaatsgevonden. U kunt de PowerPoint downloaden.

Download de PowerPoint

Op 18 juni 2020 is er een vervolgwebinar om de laatste informatie te geven en vragen te beantwoorden over het aanvragen van de subsidie.

Inschrijving voor de pilot
Inschrijven voor de pilot kan vanaf juni 2020 tot half september 2020. Indien het aantal aanmeldingen hoger is dan het aantal plekken wordt door middel van loting bepaald welke scholen toegelaten worden tot de pilots. Scholen die deelnemen aan de pilots krijgen subsidie van OCW én een ontheffing voor het aanbieden en afsluiten van het praktijkgerichte examenprogramma waar ze voor zijn ingeloot. Met scholen die zijn ingeloot vindt op 15 december 2020 een startbijeenkomst plaats. Zodra de subsidieregeling openbaar is wordt deze gepubliceerd op deze website en gecommuniceerd via de nieuwsbrief.

Wat is een praktijkgericht programma?

Het doel van het praktijkgerichte programma in de bovenbouw van de nieuwe leerweg is alle jongeren goed voor te bereiden op zowel de keuze voor een vervolgopleiding als op de overstap naar het vervolgonderwijs (mbo en havo). Het praktijkgerichte programma onderscheidt zich daarbij van theoretische vakken doordat leerlingen praktische ervaring opdoen in en buiten de school. Dit doen ze onder andere door aan de slag te gaan met levensechte opdrachten uit de regio. In het praktijkgerichte programma wordt de praktische leerstijl van leerlingen aangesproken, de leerlingen ontwikkelen brede praktische vaardigheden en oriënteren zich op verschillende opleidingen en beroepen.

Praktijkgerichte programma’s is een verzamelnaam voor verschillende programma’s. Het advies aan OCW over welke examenprogramma’s volstaan of doorontwikkeld kunnen worden tot praktijkgericht programma wordt binnenkort openbaar gemaakt. De minister besluit vervolgens welke examenprogramma’s doorontwikkeld worden. Deze vakken/programma’s worden opgenomen in de subsidieregeling praktijkgerichte programma’s.

In het kader van de nieuwe leerweg moeten alle scholen die nu de GL en/of de TL aanbieden een (of meer) praktijkgericht programma(‘s) aan gaan bieden. Dat kunnen nieuwe examenprogramma’s zijn die in de pilot ontwikkeld worden, maar ook bestaande beroepsgerichte programma’s die binnen de pilots daar waar nodig geactualiseerd worden. Scholen die nu een licentie hebben voor een beroepsgericht programma in de GL kunnen deze programma’s ook in de nieuwe leerweg blijven aanbieden.

Kader

Onder begeleiding van de SLO hebben de VO-raad, de Stichting Platforms vmbo (SPV) en het Platform-TL een kader ontwikkeld voor praktijkgerichte programma’s. Het doel van dit kader is antwoord te geven op de vraag waar een praktijkgericht programma aan moet voldoen. Het kader is gebruikt om te toetsen of vakken/programma’s voldoen aan de eisen voor een praktijkgericht programma.

Download het kader

Praktijkgerichte examenprogramma’s voor de pilot bekend

Het is bekend welke examenprogramma’s doorontwikkeld gaan worden tot praktijkgerichte programma’s in de nieuwe leerweg. Onder leiding van SLO is door SPV, Platform-TL en de VO-raad een aantal examenprogramma’s getoetst aan het kader voor het praktijkgerichte programma. Het advies dat daaruit is voortgekomen is door het ministerie van OCW overgenomen. Op dit moment wordt de uitkomst van het advies verwerkt in de subsidieregeling voor praktijkgerichte programma’s. Deze regeling wordt begin juni gepubliceerd. Daarna kan u zich aan gaan melden als pilotschool.

Het advies van SLO in het kort:

  • Informatietechnologie voor de gemengde en theoretische leerweg (ITgt) en Technologie & toepassing (T&T) door te ontwikkelen tot praktijkgerichte examenprogramma’s die door alle scholen in de nieuwe leerweg kunnen worden aangeboden. Beide programma’s worden in de pilots uitgebreid met meer kennis en daarnaast wordt de aansluiting met mbo en havo verbeterd. Voor Itgt geldt dat expliciet wordt toegevoegd dat opdrachten moeten worden uitgevoerd in verschillende contexten die voortkomen uit beroepssectoren of profielen.
  • Dienstverlening en producten (D&P), Zorg & welzijn (Z&W) en Economie & Ondernemen (E&O) van beroepsgerichte examenprogramma’s door te ontwikkelen tot praktijkgerichte programma’s die door alle scholen in de nieuwe leerweg kunnen worden aangeboden In de doorontwikkeling wordt minder de nadruk gelegd op vakvaardigheden en meer op vaardigheden die gevraagd worden door mbo-4 opleidingen zoals organiseren, leiding geven, plannen ect. Ook moet in de door ontwikkeling beter aangesloten worden op het havo. In de pilots wordt onderzocht wat hiervoor nodig is. Hierdoor ontstaan examenprogramma’s met een ander karakter die door alle scholen in de nieuwe leerweg kunnen worden aangeboden. Deze programma’s krijgen straks een andere naam.
  • De overige beroepsgerichte examenprogramma’s (Bouwen, wonen en interieur, Groen, Horeca, bakkerij en recreatie, Maritiem en techniek, Media, vormgeving en ICT, Mobiliteit en transport en Produceren, installeren en energie) voor de gemengde leerweg te actualiseren en beter aan te laten sluiten op vervolgonderwijs. Dit betekent onder andere het structureel betrekken van het vervolgonderwijs en bedrijfsleven bij de vormgeving van het onderwijs. Actualisatie ziet onder meer op het verstevigen van duurzaamheid.
    Voor deze beroepsgerichte programma’s geldt dat zij gebonden zijn aan een licentie. Ook de huidige bb/kb/gl scholen mogen niet alle beroepsgerichte profielen aanbieden. Dit is wettelijk geregeld vanwege de kwaliteit van het onderwijsaanbod en doelmatigheid. Scholen die deze programma’s nu mogen aanbieden op basis van een licentie mogen dat ook in de nieuwe leerweg doen.
  • Tot slot heeft SLO geadviseerd Maatschappijkunde en Lichamelijke opvoeding II niet door te ontwikkelen tot praktijkgerichte programma’s. Deze vakken kunnen wel door scholen aangeboden blijven worden in het vrije deel van het curriculum.

Download het advies

In de pilots praktijkgerichte programma’s kunnen scholen met één van de bovenstaande examenprogramma’s deelnemen. Deze examenprogramma’s worden opgenomen in de subsidieregeling praktijkgerichte programma’s. Eind 2020 starten 100 nieuwe scholen met de pilot praktijkgerichte programma’s. Ook de 36 huidige pilotscholen T&T worden opgenomen in de pilot praktijkgerichte programma’s. Zo krijgen 136 pilotscholen de mogelijkheid bij te dragen aan het doorontwikkelen van het praktijkgerichte programma waarvoor ze zijn ingeloot. Tot aan de zomervakantie van 2021 krijgen de pilotscholen de gelegenheid zich voor te bereiden op het aanbieden van deze nieuwe examenprogramma’s aan leerlingen. Vanaf schooljaar 2021-2022 starten de pilots met leerlingen die het praktijkgerichte programma volgen.

Proces tot aan de zomer van 2021

Via deze website wordt in juni 2020 het wervingsproces voor pilotscholen bekend gemaakt. Ook wordt dan bekendgemaakt welke ondersteuning pilotscholen kunnen verwachten. Naast doorontwikkeling van praktijkgerichte programma’s zijn er diverse vraagstukken over de nieuwe leerweg die komende tijd aandacht krijgen. Het gaat hierbij onder andere om:

  • De afsluiting en beoordeling van het praktijkgerichte programma;
  • Welke vakken in het derde en vierde jaar van de nieuwe leerweg gegeven moet worden en de positie van het praktijkgerichte programma hierin;
  • De positie van de nieuwe leerweg in het stelsel van het voortgezet onderwijs.

Op 18 juni is er een extra webinar waarin ingegaan wordt op de subsidieregeling, en dan vooral op de vraag wie deel kan nemen aan de pilot, en waarin uitleg gegeven wordt bij het aanvraagformulier. Ook tijdens dit webinar kunt u vragen stellen.

Meld u aan voor het webinar

Wie denken er mee

Er is een begeleidingscommissie gevormd waarin vertegenwoordigers zitting hebben namens de VO-raad, de MBO Raad, SPV, het Platform-TL, het Havo platform, SLO en VNO-NCW en MKB Nederland. Leden van deze begeleidingscommissie denken structureel mee in het traject. Daarnaast is er in 2019 een klankbordgroep van schoolleiders uit het vmbo, mbo en havo gestart. Zij komen vijf à zes keer per jaar samen om OCW van advies te voorzien.

Technologie & toepassing

Technologie & toepassing is een nieuw schoolexamenvak voor de gemengde en theoretische leerwegen van het vmbo. Het is een vak waarin de praktische leerstijl van leerlingen wordt aangesproken, brede praktische vaardigheden worden ontwikkeld en leerlingen zich tegelijkertijd oriënteren op verschillende beroepsmatige vaardigheden.

Veelgestelde vragen over de nieuwe leerweg

  • Is een praktijkgericht programma inhoudelijk hetzelfde voor elke school?

    In de pilots die eind dit jaar van start gaan worden meerdere praktijkgerichte programma’s ontwikkeld. In de nieuwe leerweg kan elke school kiezen welke praktijkgerichte programma’s aangeboden worden. Het gaat dan vooral om de vraag welk programma het best bij de regio, de leerlingen en de school past. Het examenprogramma van het gekozen praktijkgerichte programma vormt het uitgangspunt voor het onderwijs, maar examenprogramma’s zijn globaal omschreven en laten ruimte voor de eigen invulling van de docent/school/regio. Vergelijk het met een vreemde taal: in elk examenprogramma staat de kandidaat kan de hoofdgedachte van een tekst(gedeelte) aangeven. Maar nergens staat om welke tekst het gaat, een boek, een artikel, een strip, een recept, enz. dat mag de school/docent zelf bepalen.

  • Leerlingen met een vmbo gtl-diploma krijgen straks een wettelijk recht om door te stromen naar het havo wanneer ze eindexamen hebben gedaan in een extra vak. Kan dat ook een praktijkgericht vak zijn?

    Ja, dat kan. Met een praktijkgericht vak krijgen de leerlingen brede vaardigheden mee die toegepast worden in het mbo én in het havo. De voorwaarde van het extra vak zal algemeen worden vormgegeven: alle vakken die onderdeel uitmaken van de uitslagbepaling zijn mogelijk.  Voor doorstroom is het dus niet nodig dat leerlingen eindexamen hebben gedaan in 8 vakken.

  • Wordt de praktijkgerichte component ook verplicht voor leerlingen die naar het havo door willen stromen?

    Ja, de praktijkgerichte component wordt verplicht voor alle leerlingen in de nieuwe leerweg. Bij het vormgeven van de praktijkgerichte component wordt rekening gehouden met het verbeteren van de aansluiting met het mbo én het havo.

  • Moeten de tl/mavo-scholen straks verplicht een beroepsgericht programma aanbieden in de nieuwe leerweg?

    Nee. Alle tl/mavo-scholen moeten binnen de nieuwe leerweg een praktijkgerichte component aanbieden. Een praktijkgerichte component is niet per se een beroepsgericht vak. Het kan ook een ander programma zijn.

  • Moeten categoriale mavo’s straks ook de praktijkgerichte component aan gaan bieden?

    Ja, alle leerlingen krijgen straks in de nieuwe leerweg een praktijkgerichte component. Bij het uitwerken van de praktijkgerichte component wordt rekening gehouden met verschillen tussen scholen.

Inspiratievoorbeelden over de nieuwe leerweg